Onaangename geuren verminderen met aromatherapie

Van onze vijf zintuigen is geur uniek. Geuren worden via het reuksysteem vrijwel direct verwerkt in het limbisch systeem, het deel van de hersenen dat betrokken is bij emoties, herinneringen en gedrag. Daardoor kan een geur onmiddellijk een gevoel van rust, herkenning of juist afkeer oproepen.

Dat geur zo’n sterke invloed heeft op emoties en herinneringen is uitgebreid onderzocht. Geuronderzoeker Rachel Herz beschrijft dat geurherinneringen vaak emotioneler en levendiger zijn dan herinneringen die worden opgeroepen door beelden of geluiden. Dit komt doordat geurinformatie nauw verbonden is met hersengebieden die betrokken zijn bij emotie en geheugen (Herz, 2004; Herz, 2016).

Veel mensen herkennen dit uit het dagelijks leven. De geur van versgebakken brood kan een gevoel van thuis oproepen, terwijl de geur van een ziekenhuis herinneringen kan oproepen aan een spannende periode. Ook subtiele geuren beïnvloeden onbewust hoe we een ruimte ervaren.

Hoe een geur wordt beleefd, verschilt per persoon. Eerdere ervaringen, verwachtingen en persoonlijke voorkeuren spelen hierbij een belangrijke rol. Toch worden frisse, natuurlijke geuren door veel mensen geassocieerd met een schone, verzorgde en aangename omgeving.

In iedere ruimte kunnen ongewenste geuren ontstaan. Soms zijn deze tijdelijk, maar vaak trekken geuren diep in materialen zoals vloerbedekking, gordijnen of meubels.

Veelvoorkomende voorbeelden zijn:

• rooklucht;
• geuren van huisdieren;
• kookluchtjes;
• muffe geuren door vocht;
• intensief gebruikte ontvangst- of wachtruimtes;
• synthetische geuren.

Binnen zorg- en behandelomgevingen kunnen daarnaast geuren voorkomen die samenhangen met lichamelijke processen, zoals incontinentie, wondzorg of ziekte. Deze geuren zijn niet altijd volledig te voorkomen, maar kunnen wel invloed hebben op hoe cliënten, bezoekers en medewerkers een ruimte beleven.

Het verminderen van onaangename geuren begint altijd bij het aanpakken van de oorzaak. Goede ventilatie, hygiëne en regelmatig onderhoud blijven daarbij essentieel. Wanneer de bron zoveel mogelijk is aangepakt, kan aromatherapie helpen om de geurbeleving op een natuurlijke manier te verbeteren.

Steeds meer onderzoek laat zien dat geur invloed heeft op zowel onze beleving als onze emoties.

Verschillende studies laten zien dat het inhaleren van bepaalde etherische oliën, waaronder lavendel, geassocieerd wordt met minder ervaren stress en angst en meer ontspanning. In sommige onderzoeken werden daarnaast fysiologische veranderingen waargenomen die passen bij ontspanning, zoals een lagere hartslag en bloeddruk. Zie blog: Lavendel, oxytocine en angst.

Ook geurstoffen zoals linalool, een belangrijk bestanddeel van lavendelolie, worden onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op het zenuwstelsel. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek dat de context waarin een geur wordt waargenomen minstens zo belangrijk is. Verwachtingen, herinneringen en persoonlijke associaties bepalen mede hoe een geur wordt beleefd.

Juist deze combinatie van biologische en psychologische factoren maakt geur tot een krachtig onderdeel van de totale omgevingsbeleving.

Aromatherapie is niet bedoeld om onaangename geuren simpelweg te maskeren. Het doel is om met natuurlijke etherische oliën een frisse en prettige geurbeleving te creëren die past bij de ruimte en de mensen die er gebruik van maken.

Afhankelijk van de situatie kunnen verschillende geurprofielen worden ingezet.

Zo wordt lemongrass (citroengras) vaak gekozen vanwege het frisse, heldere karakter. Deze geur wordt door veel mensen geassocieerd met frisheid en een verzorgde omgeving en is daarom geschikt voor ontvangstruimtes, wachtruimtes en algemene ruimtes.

Bij hardnekkige rooklucht kan een combinatie van grove den, kaneel, ho-hout, akkermunt en citroeneucalyptus een frisse en uitgebalanceerde geurbeleving creëren. Grove den en citroeneucalyptus zorgen voor een fris accent, akkermunt geeft extra helderheid, terwijl kaneel en ho-hout warmte en balans toevoegen.

Ook in ruimtes waar huisdieren aanwezig zijn of waar veel mensen samenkomen, kunnen zorgvuldig samengestelde geurcombinaties bijdragen aan een frissere en prettigere omgeving.

Steeds meer organisaties ontdekken dat geur onderdeel is van de totale beleving van een ruimte. Onderzoek binnen de environmental psychology laat zien dat een aangename omgevingsgeur invloed kan hebben op hoe mensen een ruimte beoordelen. Een prettige geur wordt vaker geassocieerd met eigenschappen als verzorgdheid, gastvrijheid en comfort, waardoor bezoekers een omgeving positiever ervaren (Spangenberg et al., 1996; Bone & Ellen, 1999).

In een tandartspraktijk kan een subtiele natuurlijke geur bijdragen aan een rustigere sfeer in de wachtkamer, waar veel bezoekers spanning ervaren. Dit sluit aan bij een studie van Lehrner en collega’s, waarin bezoekers van een tandartspraktijk die werden blootgesteld aan de geur van lavendel minder angst en een positievere stemming rapporteerden dan bezoekers zonder geurverspreiding (Lehrner et al., 2005).

Binnen een wellnesscentrum, spa of schoonheidssalon ondersteunt geur juist het gevoel van ontspanning en luxe. Hotels gebruiken vaak een herkenbare geur als onderdeel van hun gastbeleving, terwijl ook kantoren en ontvangstruimtes steeds vaker kiezen voor een aangename geur om bezoekers en medewerkers zich welkom te laten voelen.

Binnen zorgorganisaties krijgt geur nog een extra dimensie. Hier kan een prettige geur bijdragen aan een comfortabele en waardige omgeving voor mensen met een zorgvraag, bezoekers én medewerkers, vooral wanneer onaangename geuren niet volledig te voorkomen zijn. Zie blog: Essentiële oliën in de zorg

In al deze situaties geldt hetzelfde uitgangspunt: geur is geen vervanging van goede hygiëne of ventilatie, maar een waardevolle aanvulling op een verzorgde omgeving.

Bij het inrichten van een prettige omgeving wordt vaak veel aandacht besteed aan verlichting, interieur, temperatuur en akoestiek. Geur verdient daarin minstens zoveel aandacht. Het is een subtiele factor die in belangrijke mate bepaalt hoe mensen een ruimte ervaren.

Wanneer aromatherapie zorgvuldig wordt toegepast, kan dit bijdragen aan een frisse, gastvrije en professionele uitstraling. Uiteindelijk gaat het niet alleen om hoe een ruimte ruikt, maar vooral om hoe mensen zich er voelen. Een aangename geur helpt een omgeving te creëren waarin bezoekers, cliënten, gasten en medewerkers zich welkom, comfortabel en op hun gemak voelen. Juist die positieve totaalbeleving maakt geur tot een waardevol onderdeel van iedere professionele omgeving.

Bronvermelding

• Bone, P. F., & Ellen, P. S. (1999). Scents in the marketplace: Explaining a fraction of olfaction.  Journal of Retailing, 75(2), 243–262.
• Herz, R. S. (2004). A naturalistic analysis of autobiographical memories triggered by olfactory, visual and auditory stimuli. Chemical Senses, 29(3), 217–224.
• Herz, R. S. (2016). The role of odor-evoked memory in psychological and physiological health. Brain Sciences, 6(3), 22.
• Lehrner, J., Eckersberger, C., Walla, P., Pötsch, G., & Deecke, L. (2005). Ambient odor of orange and lavender reduces anxiety and improves mood in a dental office. Physiology & Behavior, 86(1–2), 92–95.
• Spangenberg, E. R., Crowley, A. E., & Henderson, P. W. (1996). Improving the store environment: Do olfactory cues affect evaluations and behaviors? Journal of Marketing, 60(2), 67–80.