Aromatherapie en kinderen

Kinderen reageren in het algemeen heel goed op aromatherapie. Eigenlijk geldt dit voor alle vormen van natuurgeneeswijze, enerzijds omdat kinderen geen speciale verwachtingen of vooroordelen hebben anderzijds omdat jonge lichamen een uitstekend zelfgenezend vermogen bezitten. Deze kracht tot zelfgenezing is nog niet beïnvloed door jarenlange slechte voeding, stress, ongezonde leefwijze, milieuverontreiniging etc. zoals dat vaak bij volwassenen het geval is. Natuurlijk wil dit niet zeggen dat kinderen door deze negatieve omgevingsfactoren niet zouden worden beïnvloed.

Zeker hebben deze factoren ook een schadelijke uitwerking op kinderen, gezien hun geringer lichaamsgewicht in verhouding tot ieder potentieel gif. Maar kinderen hebben de mogelijkheid gif snel af te bouwen en bezitten zo goede voorwaarden tot genezing omdat hun lichamen nog geen last ondervinden van opeenhopingen van afvalstoffen of zelfs gif (bijvoorbeeld dioxine, PCB’s) door de jaren heen.

Alle gemakkelijke zelfhulpmethoden in combinatie met essentiële oliën, zoals baden, inhalatie, kompressen en sprays zijn waardevol bij de behandeling van kinderziekten en zowel baby’s als jonge kinderen reageren meestal goed op eenvoudige massages. Het is voor geen enkele moeder/ vader nodig een speciale opleiding in massagetechnieken te volgen om in staat te zijn door zachtjes te masseren de pijn van een kind te verzachten, hoewel er uitstekende boeken en cursussen zijn met suggesties over verschillende massagemethoden.

Vanaf de geboorte raakt iedere moeder en vader de baby aan met baden, verschonen, aankleden, voeden, enz. en dit kan heel gemakkelijk worden uitgebreid naar een voorzichtige massage met in vette plant olie verdunde essentiële oliën. Naarmate een kind ouder wordt, wordt het lichamelijk contact met de moeder/vader minder maar dit – overigens heel natuurlijke – proces kan uitgesteld worden indien kinderen gewend raken aan regelmatige massage door de moeder van baby af aan. Het regelmatig gebruik van essentiële oliën thuis, in bad, massages, sprays of zelfs van een aromalampje is een zeer effectieve vorm van preventieve geneeskunde en zal kinderen vaak beschermen tegen verkoudheden en andere infecties. Bij jonge kinderen is het immuniteitssysteem nog niet volledig ontwikkeld en vooral als ze naar school of crèche gaan en samen zijn met andere kinderen (vaak in warme klaslokalen), zullen zij onherroepelijk verkoudheden en andere infecties oplopen. Als dit gebeurt kan aromatherapie de ongemakken van deze ziekten aanzienlijk reduceren, de duur verkorten en volgende infecties helpen voorkomen.

De oliën kunnen gebruikt worden voor de behandeling van kleine blessures, kneuzingen, wondjes, lichte verbrandingen, schaafwonden en insectenbeten, allemaal zaken die ieder normaal, actief (of hyperactief) kind vroeg of laat overkomen.

De veiligheidsmaatregelen die men in acht moet nemen, indien essentiële oliën worden toegepast bij kinderen, zijn als volgt samen te vatten:

1. Gebruik nooit onverdunde essentiële olie op een kind (met als enige uitzonderingen druppelsgewijs gebruik van lavendel of tea tree voor kleine (brand)wonden of blessures).
2. Essentiële oliën altijd emulgeren (oplossen in een emulgator) alvorens aan een kinderbadje toe te voegen.
3. Gebruik minder olie, niet meer dan 1 druppel per 20 liter water voor kinderen, dan men voor het bad van een volwassene zou gebruiken.
4. Gebruik minder sterke oplossingen voor het mengen van massageolie voor
5. Maximaal 1% dit in tegenstellingen tot de gemiddelde oplossing van 1 tot 10% voor
6. Laat een klein kind nooit alleen met een kom heet water om te inhaleren, maar doe dit altijd onder een toeziend oog van een volwassene.
7. Laat het kind in de beginfase een paar seconden inhaleren wellicht een halve minuut en voer dit pas op naar 1 á 2 minuten als het kind de kortere perioden goed kan verdragen.
8. Nooit essentiële oliën laten
9. Vermijd alle essentiële oliën die bekend staan als giftig of enigszins
10. Probeer nooit een ernstige ziekte te behandelen, zonder een geneeskundige te Waarschuw onmiddellijk een dokter of een ziekenhuis wanneer het kind hoge koorts, ernstige brandwonden, spiertrekkingen of andere verschijnselen heeft, waaruit blijkt dat hij of zij in ernstige moeilijkheden is.
11. Waarschuw een dokter indien er binnen 24 uur geen verbetering van de klachten

Afgezien van herkenbare ziektes, kan het bij kinderen natuurlijk ook voorkomen dat ze bleek zien, kribbig zijn, niet willen of kunnen slapen, of te gespannen zijn. Nogmaals eenvoudige aromatherapie methoden blijken zeer effectief bij het oplossen van minder ernstige kwaaltjes. Een goed ‘panacee’ is een warm (niet te heet) bad, waaraan 2 tot 4 druppels, van te voren, verdunde olie van Roomse kamille of lavendel, zijn toegevoegd. De beide oliën hebben een kalmerende, krampstillende en pijnstillende werking en helpen tranen, een slecht humeur en eenvoudige pijntjes te verdrijven en bevorderen voorzichtig de natuurlijke slaap. Roomse kamille in het bijzonder wordt beschouwd als ‘kinderolie’; haar zachte natuur maakt deze essentiële olie geschikt voor veel problemen van de eerste kinderjaren: doorkomende tandjes, uitslag, slaapproblemen, maag/darmklachten enz.

Zoals hierboven reeds vermeld mag ook deze olie nooit in de vorm van pure olie gebruikt worden, maar de verdunde (= in een emulgator opgeloste) olie kan worden aangewend voor baden, massage en dergelijke.

De therapeutische waarde van zuivere, natuurlijke essentiële oliën in de aromatherapie wordt door velen erkend. Er is waarschijnlijk geen therapie die zo veelzijdig is. Aromatherapie laat zich met veel therapieën verbinden en werkt dan complementair en versterkend.

De heerlijke geuren van bloemen en bladeren, van kruiden en specerijen harmoniseren, verdiepen, geven levensvreugde en verzachten.

Ofschoon essentiële oliën op vele wijzen kunnen worden toegepast zijn er toch een aantal algemene regels waaraan men zich moet houden ook al betreft het hier vaak huis-, tuin- en keukengebruik.

Vooral de dosering moet goed in acht worden genomen. Meer is hier vaak het tegendeel van beter. Voor de aromatherapie geldt in het algemeen: minimaal gebruik voor een maximaal resultaat.

Voor baby’s en kinderen is het raadzaam lage doseringen te gebruiken.

Voor pasgeborenen zijn de hydrolaten van oranjebloesem, roos en kamille het meest geschikt. Gebruik voor baby’s van 3-18 maanden maximaal een tiende van wat in de literatuur wordt aangegeven als normale dosis voor volwassenen.

Gebruik voor de omgevingslucht van baby’s onder de drie maanden hoogstens 1 à 2 druppels neroli, den, sinaasappel, mandarijn, lavendel, roomse kamille of tea tree in een aromalampje of opgelost in emulgator, babyolie of neutraal badschuim in het bad.

Voor peuters en kleuters tot 3 jaar kan men volstaan met een kwart van de aangegeven doses voor volwassenen. Voor kinderen van 3 – 12 jaar met de helft.

Tip: Druppels kunnen het beste worden afgeteld met een glazen pipetje. Bij kunststof druppelaars zijn de druppels meestal van zeer uiteenlopende grootte, omdat vroeg of laat ieder type kunststof door essentiële oliën wordt aangetast. Daardoor kan de dosering al gauw onopgemerkt groter worden dan bedoeld.

Tijdens zwangerschap moet men extra voorzichtig met het gebruik van essentiële oliën omgaan. Kleine hoeveelheden (enkele druppels) in het aromalampje in rustgevende baden of verzorgende olie zijn aangenaam en toegestaan. Een aantal essentiële oliën kunnen in de eerste drie maanden van zwangerschap en door mensen met epilepsie beter niet worden gebruikt, zoals: bonenkruid, mirre, salie, hysop, tijm, oregano, jeneverbes, cipres, venkel, ceder, rozemarijn (chemotype verbenon), kamfer, thuya en basilicum.

Bescherm baby’s en kinderen tegen het zonlicht na het gebruik van fotosensibiliserende essentiële oliën, zoals khella, engelwortel en oliën die voortkomen uit citrusvruchten. Deze oliën kunnen op de huid fototoxisch reageren door de combinatie met zonlicht en daarmee een reactie van de huid veroorzaken in de vorm van uitslag of roodheid.

Ook bij allergieën moet men voorzichtig met essentiële oliën omgaan. Mensen met luchtweg- allergieën kunnen beter in plaats van een verstuiver of een aromaverdamper, een geurblokje of de aromastreamer gebruiken, omdat deze de essentiele olie behoedzaam in de ruimte verspreiden. Mensen met huidallergieën kunnen beter deskundig advies inwinnen, alvorens essentiële oliën op de huid aan te brengen.

Mocht er onverhoopt een foutieve dosering hebben plaats gevonden, dan is de eerste hulp een vette plantolie, zoals amandelolie, zonnebloemolie, sojaolie en als die niet voor handen zijn gewone slaolie! Als bij kinderen bij verkeerde inname van essentiële olie, 1 tot 10 eetlepels vette olie innemen, zodat de essentiële olie verdund wordt en opgenomen wordt in de vette plant olie en het maagslijmvlies wordt beschermd. Indien er essentiële olie in de ogen of oren is gekomen een vette plantolie er in druppelen, een minuutje laten inwerken en wegvegen, zo nodig herhalen. Bij ongelukjes op de huid, een watje drenken in vette olie die beschikbaar is maar het liefst olie van calendula of johanneskruid en daarmee de huid deppen en zacht afnemen. Zo nodig herhalen.

Contra-indicaties voor massage, dus ook voor aromatherapeutische massage zijn:

• ernstige hartklachten
• ernstige astma
• gevorderde kanker
• koorts
• niet gediagnosticeerde huiduitslag
• ernstige schildklierafwijking

Bronvermelding

Aromecum (11e druk 2024) – Drs. Harmen Rijpkema