Karakteristiek
Het Nepetageslacht beslaat zo’n 250 soorten vaste planten die voorkomen in Eurazië, Noord Afrika en in de bergen van tropisch Afrika. Veel soorten zijn ingeburgerd in de Verenigde Staten. Er bestaat verwarring over de naam; sommige schrijvers zien de Nepeta’s als ondersoort van het Calaminthageslacht dat ook essentiële olie oplevert. De Nepeta cataria is een behaarde vaste plant tot 1 meter hoog met een recht opgaande vertakte stengel en grijs-groene ovale blaadjes. Witpaarse lipbloemen verschijnen in de zomer tot de late herfst. De plant dankt zijn naam aan het stimulerende effect op katten die de planten eten en zich er in rollen. Het gedroogde kruid wordt daarom regelmatig verwerkt in kattenspeelgoed. Er bestaat grote verscheidenheid in de chemische samenstelling door de vele variëteiten van de plant. Drie belangrijke soorten komen in de Verenigde Staten voor: Nepeta cataria, N. grandiflora, N. mussini. Interessant in deze olie is het hoge percentage lactonen. In sommige chemotypes van Nepeta kan dat percentage oplopen tot 95%.
De opbrengst aan essentiële olie is voor kattekruid minder dan 1%. Dat wil zeggen dat er meer dan 100 kg plantenmateriaal nodig is voor 1 liter olie. De kleur van deze olie is licht-geel. De geur is variërend: een sterk, scherp, kamferachtig muntaroma. De olie wordt zelden (als topnoot) gebruikt in de parfumindustrie
Belangrijke bestanddelen van kattenkruid
(grote variatie in bestanddelen)
Sesquiterpenen: β-caryophylleen (tot 10%), β-humoleen
Monoterpeenalcoholen: citronellol (tot 48%), geraniol (>14%)
Aldehyden: neral (4%), geranial (5%)
Lactonen en coumarines: nepetalactone (>10%), epinepetalactone, dihydronepetalactone
Eigenschappen
Er is geen traditioneel gebruik van kattekruid- olie gedocumenteerd. Er bestaat een grote variatie in chemische samenstelling met als gevolg dat de eigenschappen van de olie ook variëren. Kattekruid blijkt pijnverdovend (lokaal), ontstekingsremmend, mogelijk anti-viraal, kalmerend, anti-reumatisch, krampstillend, samentrekkend, zweetdrijvend, menstruatie- bevorderend, sterk insectenwerend, een tonicum (nervinum).
Toepassing
In de aromaverdamper: geeft kattekruid een pikante muntgeur die te mengen is met benzoë, lavendel, rozemarijn en eucalyptus. Via verdamping is kattekruid in te zetten bij chronische bronchitis. Bij slapeloosheid, nerveuze spanning en hyper- activiteit (vooral bij kinderen) geeft kattekruid ontspanning en kalmering. Bijna alle insecten hebben een hekel aan de geur van kattekruid.
Op de huid: zie algemene toepassingsregels. Op de huid wordt kattekruid toegepast bij herpes en gordelroos (antivirale werking van de olie). Omdat de olie pijnverdovend werkt, kan katte- kruid toegepast worden bij spierpijnen en reumatische pijnen. In mengsels geeft het een goede bescherming tegen insecten.
In het bad: zie algemene toepassingsregels. Via baden is kattekruid in te zetten bij gordelroos, pijnlijke spieren, griep en kou, slapeloosheid, hyperactiviteit bij kinderen en nerveuze klachten.
Dosering
In de aromaverdamper: enkele druppels naar eigen voorkeur
Op de huid: maximaal 2% – bij volwassenen – bij lokaal gebruik
In het bad: 3 druppels in een vol bad
Overdosering en bijwerkingen van katenkruid
Kattekruid olie is niet formeel getest.
De olie lijkt non-toxisch. De belangrijkste chemische component in kattekruidolie is nepetalacton dat mogelijk overgevoeligheid kan veroorzaken. In concentratie kan kattekruid mogelijk toxisch en huidirriterend zijn
Waarschuwingen van kattenkruid
Tijdens zwangerschap: alleen verdampen en/of in lage dosering op de huid gebruiken.
Bij baby’s en kleine kinderen: alleen verdampen. Kan – vermengd met andere essentiële oliën en in een lage dosering – wel op de huid gebruikt worden. Vermijd gebruik op gevoelige en/of beschadigde huid.