Cipres

De mediterrane of Italiaanse cipres is een slanke, groenblijvende boom tot soms 45 meter hoog. De boom is inheems in het oostelijk Middellandse Zeegebied, maar is tegenwoordig in alle delen rond de Middellandse Zee te vinden. De boom zou door de Foeniciërs in het gehele Middellandse Zeegebied geïntroduceerd zijn. De naam ‘Cyprus’ duidt op de vele cipres-bossen op dit eiland. De boom staat ook in de vlag van Cyprus. De oude Grieken associeerden de boom met Pluto, de god van de onderwereld. Dat was (en is) de reden dat er veel cipressen bij begraafplaatsen staan.

De boom levert sterk en duurzaam hout, dat al in de Middeleeuwen gebruikt werd om kisten van te maken. De aangename geur maakt deze kisten speciaal geschikt voor het opbergen van kleding. Ook wordt het hout gewaardeerd als wierook. Van alle denachtigen verzamelt de cipres meer essentiële olie en minder harsachtige stoffen dan andere dennensoorten. De chemische samenstelling van cipres blad olie is bijzonder door de aanwezigheid van diterpenen.

De opbrengst aan essentiële olie is voor cipres 1,3 tot 1,5%. Dat wil zeggen dat er rond de 75 kg naalden nodig is voor 1 liter olie. De kleur  van cipresolie is kleurloos tot lichtgeel. De geur van deze olie is verfrissend, kruidig en doet denken aan dennennaalden. De geur is frisser en minder rokerig dan de geur  van  cipres, hout. Cipresolie komt regelmatig aan bod in mannengeuren. De olie is te classificeren als basis- tot middennoot. 

Monoterpenen: a– en β-pineen (> 50%), δ-3-careen (> 30%), terpinoleen (6%), camfeen, sabineen 

Sesquiterpenen: cadineen (2%), a-cedreen 

Mono- en sesquiterpeenalcoholen: cedrol (7%), cadinol, a-terpineol, sabinol 

Diterpenolen: manool, sempervirol 

Esters: a-terpinyl acetaat, bornyl acetaat 

Cipres is anti-reumatisch, antiseptisch (vooral bij ontstekingen van de luchtwegen), samen- trekkend, algemeen tonicum, ontstoppend (decongestivum van vooral aders, lymfe en prostaat), krampstillend en mogelijk heeft cipres een vaatvernauwende werking. Vooral de lymfe en bloedcirculatie wordt gestimuleerd in combinatie met atlas ceder. 

In de aromaverdamper: verspreidt cipres een houtige, kruidige en warme geur, die goed te mengen is met bv. lavendel, cisteroos, citrus- en hout-oliën. Via verdamping is cipres in te zetten bij astma, holteontstekingen, krampachtige hoest-buien (o.a. bij kinkhoest!) en stressgerelateerde klachten. Cipres maakt slijm los en is daarom een hulp bij vastzittende hoest. De olie is nuttig wanneer men lange tijd geconcentreerd moet werken.

Op de huid: zie algemene toepassingsregels. Cipres is voor de verzorging van de vette huid, bij overmatige transpiratie, bij couperose en voorkomt de uitbreiding van spataderen. In een massageolie werkt cipres bij spierkram- pen, oedeem (van de benen) en ondersteunt deze olie de behandeling van artritis. Cipresolie werkt stimulerend op de lever en versterkt de pancreas. Spoelen met cipres in een beetje water is een goed middel bij bloedend tandvlees en tandvleesontsteking. 

In het bad: zie algemene toepassingsregels. In te zetten bij oedeem, (spier)krampen, slechte circulatie, bij het verhogen van de weerstand, menopauze (‘opvliegers’), prostaatklachten (vooral samen met oliën van mastiek en den) en bij alle vormen van zwakte werkt cipres stimulerend en motiverend. Een voetbad met cipres gaat overmatig zweten tegen.

In de aromaverdamper: enkele druppels naar eigen voorkeur .

Op de huid: maximaal 5% bij volwassenen – bij lokaal gebruik.

In het bad: maximaal 10 druppels in een vol bad. 

Zie ook de algemene toepassingsregels

Bij aangehouden doseringen is cipresolie non- toxisch, niet-irriterend en niet-sensibiliserend. Door de sterk samentrekkende werking van cipres is voorzichtigheid geboden bij kinderen.