Lavendel, oxytocine en angst
Aromatherapie wordt al eeuwenlang gebruikt als een zachte, natuurlijke methode om het welzijn te bevorderen. Toch blijft het voor velen een mysterie hoe het precies werkt, zeker als het gaat om de invloed op ons hormonale systeem. Een recente studie werpt licht op een mogelijk biologisch mechanisme achter het effect van aromatherapie, en dan met name op het gebied van angst en stemming.
De onderzoekers richtten zich op oxytocine, een neuropeptide die vaak wordt aangeduid als het “knuffelhormoon”. Het speelt een belangrijke rol in hechting, sociaal gedrag en stressregulatie. Omdat eerdere studies aantoonden dat oxytocine angst kan verminderen, werd de hypothese gesteld dat lavendel, een van de bekendste essentiële oliën binnen de aromatherapie, via verhoging van oxytocine mogelijk een kalmerend effect kan hebben.
In dit onderzoek namen 25 gezonde mannen en vrouwen deel aan een crossover-studie waarbij iedereen zowel een placebo- als een aromatherapiebehandeling onderging. Tijdens de aromatherapiebehandeling bevond de deelnemer zich eerst een half uur in een ruimte waar lavendelolie werd verspreid, gevolgd door een handmassage met een basisolie waarin lavendel was verwerkt. Tijdens de placebo-interventie werden dezelfde stappen gevolgd, maar zonder de aanwezigheid van lavendel.
Om de effecten goed te meten, werd op drie momenten het angstniveau bepaald met behulp van de State-Trait Anxiety Inventory (STAI). Tegelijkertijd werden speekselmonsters afgenomen om het oxytocineniveau vast te stellen. Wat de onderzoekers vonden, was bijzonder en verrassend verschillend tussen mannen en vrouwen.
Bij vrouwen bleek lavendel zowel via geurverspreiding als via massage een merkbaar kalmerend effect te hebben. Niet alleen daalde hun angstniveau, maar ook steeg het oxytocinegehalte in het speeksel. Na afloop van de behandeling was er een duidelijke samenhang tussen angst en oxytocine zichtbaar: hoe hoger het oxytocinegehalte, hoe lager de ervaren angst.
Bij mannen werd ook een daling van angst waargenomen, maar deze leek minder afhankelijk van de lavendelolie. Zowel de geur als de massage, zelfs zonder essentiële olie, leidden tot minder angst. Interessant genoeg veranderde bij hen de relatie tussen oxytocine en angstniveau tijdens het verloop van de sessie, maar zonder duidelijke toename in oxytocinewaarden.
Wat deze resultaten vooral benadrukken, is dat aromatherapie geen ‘one size fits all’-benadering is. Bij vrouwen lijkt lavendel een directe rol te spelen in het verminderen van angst via het oxytocinesysteem. Bij mannen lijkt ontspanning eerder voort te komen uit fysieke aanraking of rust dan uit de geurcomponent. Deze geslachtsgebonden verschillen zijn belangrijk om in acht te nemen bij het toepassen van aromatherapie in de praktijk.
Een belangrijk punt dat echter niet werd meegenomen in het onderzoek, is de persoonlijke associatie die iemand heeft met een geur. Geurbeleving is namelijk zeer individueel. Waar de ene persoon lavendel als rustgevend ervaart, kan een ander het juist onaangenaam vinden of er zelfs negatieve herinneringen aan koppelen. De werking van een geur is dus niet alleen afhankelijk van de chemische samenstelling van de olie, maar ook van de subjectieve ervaring. Deze persoonlijke beleving speelt een cruciale rol in het uiteindelijke effect van aromatherapie, en verdient in toekomstig onderzoek zeker meer aandacht.
Voor therapeuten en professionals in de natuurlijke gezondheidszorg bevestigt dit onderzoek wat velen intuïtief al wisten: geur, aanraking en emotioneel welzijn zijn met elkaar verbonden. Tegelijkertijd opent het de deur naar verdere verkenning van hoe essentiële oliën werken in het lichaam en hoe we deze kennis kunnen gebruiken om behandelingen beter af te stemmen op het individu.
Hoewel er nog veel te ontdekken valt, laat deze studie duidelijk zien dat lavendelolie méér doet dan lekker ruiken.
Bronvermelding
https://www.frontiersin.org/journals/endocrinology/articles/10.3389/fendo.2024.1380779/full