Logo
Logo

Sport & aromatherapie

Sport & aromatherapie

Kan aromatherapie een bijdrage leveren aan sportprestaties en herstel na de inspanning?

De combinatie sport en aromatherapie blijkt een doeltreffende samenwerking die meer en meer in de praktijk toegepast wordt. Centraal in deze samenwerking staan de essentiële oliën die het lichaam in een zo optimaal mogelijke staat brengen voor een prestatie en/of fysiek en mentaal herstel na de inspanning. In dit artikel vindt u een korte samenvatting van de werking en eigenschappen van essentiële oliën in en op het lichaam. Daarna volgt een toe te passen handleiding voor gebruik van essentiële oliën in de praktijk.

Werkingsmechanismen

De werking van essentiële oliën  wordt met name bereikt via de volgende 2 wegen:

1) via absorptie van díe chemische bestanddelen in een essentiële olie die de huid en de slijmvliezen kunnen passeren, waardoor deze stoffen de bloedbaan bereiken. Vervolgens bereiken deze moleculen de lichaamsweefsels en de organen waar verschillende fysiologische en pathologische veranderingen plaatsvinden. Zo ziet men bijvoorbeeld dat de meeste spasmolytische (krampstillende) oliën hun werking uitoefenen door blokkering van de calciumkanalen. Er is een verminderde calciuminstroom in de cellen zodat er een directe spasmolytische werking ontstaat. In het lichaam is de inname van pepermunt bij verkrampingen zo’n voorbeeld. Voorbeelden van oliën met een spasmolytisch werking in het lichaam zijn o.a. mentholhoudende oliën (pepermunt en akkermunt), esterhoudende oliën als echte lavendel olie, palmarosa, kamille (roomse en blauwe). Daarentegen wordt een stimulerende werking van oliën vaak veroorzaakt door het zogenaamde –counter-irritant effect. Door de enigszins vaatvernauwende werking wordt er meer bloed in de oppervlakkige spierlagen en huid gepompt. Betere doorbloeding betekent betere aanvoer van zuurstof waardoor een betere inspanning geleverd kan worden. Voorbeelden van stimulerende oliën zijn eucalyptus globulus, rozemarijn, tijm en  zwarte peper. Lees hieronder verder >>

Aromatherapie cursus voor professionals volgen?

 

2) via absorptie van aromatische moleculen in de receptoren in het neusslijmvlies, waar vervolgens de moleculaire structuur van deze geurmoleculen vertaald wordt in verschillende electro-chemische signalen. Deze zijn verbonden met de geurzenuwen in het limbisch systeem van de hersenen. Via dit limbisch systeem worden de volgende systemen in het lichaam direct beïnvloedt:

  • het autonome zenuwstelsel  –  via het vrijkomen van neuropeptiden en neurotransmitters die de sympathische en parasympathische delen beïnvloeden;
  • het hormonale stelsel  –  via de hypothalamus en de hypofyse;
  • via herinnering  –  via de amygdala en de hippocampus;
  • de primaire centra die honger, dorst, seksuele impulsen, ouderlijke driften en territoriumdriften controleren;
  • de plezier- en emotionele centra

Indirecte beïnvloeding van het

  • spijsverteringsstelsel;
  • het immuunsysteem;
  • het bewegingsstelsel;
  • voortplantingssysteem;

Op een meer subtiel niveau beïnvloeden de waargenomen geuren ons energetisch bewustzijn die op haar beurt weer het individuele bewustzijn kan beïnvloeden.

Eigenschappen van essentiële oliën

Essentiële oliën beïnvloeden het fysieke lichaam, de geest en emoties. De chemische bestanddelen waaruit een essentiële olie bestaat, hebben specifieke eigenschappen en werkingen waarvan het meeste in vivo en in vitro onderzocht is. Recent onderzoek bevestigd regelmatig de anekdotische en traditionele claims van essentiële oliën.

Bestanddelen van essentiële oliën  zijn in meer of mindere mate in water of vet oplosbaar. Zij zijn ook positief en negatief geladen. Deze karakteristieken helpen of verhinderen de beweging of oplosbaarheid van de verschillende bestanddelen t.o.v. celmembranen of in lichaamsvloeistoffen.

De therapeutische eigenschappen van essentiële oliën geven de volgende effecten:

  • antiseptisch en bactericide  –  vernietigt en voorkomt de ontwikkeling van bacteriën;
  • ontstekingsremmend of antiflogistisch  –  vermindert en bestrijdt de zwelling, irritatie en ontsteking;
  • fungicide  –  voorkomt en bestrijdt schimmelinfecties;
  • granulatievormend  –  herstelt weefsel;
  • zuiverend  –  ondersteunt de bestrijding van onzuiverheden in bloed en organen; ontgiftend;
  • insectenwerend;
  • werken als een rubefaciens   –  veroorzaken een vriendelijke en plaatselijke toename van de hoeveelheid bloed in de huid (vaatverwijdend). Dit brengt roodheid en warmte aan in de huid;
  • doorbloedingbevorderend  en werken als een samentrekkende stof (adstringens) – werken tonisch op het weefsel;
  • lymfestimulerend;
  • slijmoplossend (mucolytisch) en uitscheidend (expectorant);
  • krampstillend (antispasmodisch) – voorkomt en ontspant verkrampingen en convulsies;
  • carminatief – het spijsverteringsstelsel wordt gestimuleerd goed te werken;
  • galstroombevorderend (cholagogum) en leverondersteunend (hepatisch);
  • stimuleert de aanmaak van maagsappen (aperitivum);
  • tonicum en regulator voor de baarmoeder;
  • bestrijdt koorts ((febrifugum) en stimuleert zweten (sudoriferum);
  • sederend;
  • gunstig effect op het zenuwstelsel (nervinum);

Toepassingen ter verbetering van onze fysieke gesteldheid

Voor de inspanning:

  • Massage – volledige lichaamsmassage of gedeeltelijke massage;
  • Kompressen  –  warme kompressen ter verbetering van de circulatie en ter ontspanning van gespannen weefsel; koude kompressen ter bestrijding van ontstekingen en pijn;
  • Baden  –  volledig lichaamsbad of voetenbad;
  • Sprays.

Na de inspanning:

  • Massage – volledige lichaamsmassage of gedeeltelijke massage; behalve als er door blessures contra-indicaties zijn ontstaan;
  • Lichaamswikkels;
  • Kompressen  –  warme kompressen ter verbetering van de circulatie en ter ontspanning van gespannen weefsel; koude kompressen ter bestrijding van ontstekingen en pijn;
  • Baden  –  volledig lichaamsbad of voetenbad
  • Sauna of Turks stoombad

Mentale voorbereiding:

  • Inhalatie – via geurlampje of zakdoek; dit houdt de neus open wat een betere ademhaling tot gevolg kan hebben.
  • Sprays.

Keuze van de oliën heeft te maken voor het doel waarvoor je het wilt gaan gebruiken. Bij de keuze van essentiële oliën is de regel dat minder soorten olie in een behandeling meer resultaat oplevert. Bijvoorbeeld: je wilt een circulatie stimulerende olie gebruiken die de weefsels doorbloedt + een olie die de spieren verwarmt + een olie die de luchtwegen opent zodat er tijdens de sport een gemakkelijker en diepere ademhaling is.

Dosering

Kies de oliën volgens het doel dat je wilt bereiken.
Meng maximaal 20 druppels in 1 eetlepel (= 15 ml.) koudgeperste en biologische basisolie of maceraat voor een deelmassage.
Of gebruik maximaal 25 druppels essentiële olie in 2 eetlepels (=30 ml.) voor een lichaamsmassage.

Essentiële olie en massage

Er valt veel over massage te vertellen. Er wordt ook steeds meer bekend over de effecten van massage op lichaam en geest. Een serieuze sporter zal zich voor elke training of wedstrijd altijd voorbereiden met een goede fysieke en mentale warming-up en stretching,, en na de training of wedstrijd via stretching een cooling-down uitvoeren. Het gebruik van essentiële olie bij deze warming-up en cooling down kan bij deze voorbereidingen, evenals bij herstel en rust (via massage, in kompressen, baden en via verdamping) een belangrijke rol spelen. Essentiële oliën bij massage kunnen veel voordeel voor de cliënt opleveren:

  • Wrijvingswarmte door de massage met je handen over de huid; ook is er een wrijving tussen de verschillende weefsellagen die tegen elkaar worden bewogen. Warmte bevordert de soepelheid van spieren en bevordert de stofwisseling;
  • Verbetering van de circulatie – verhoging van de bloeddruk en lymfedruk – door de vloeistof voort te duwen; Als de spieren gespannen zijn, is de circulatie beperkt. Doorstroming is dan niet alleen beperkt in het spierweefsel, maar ook in weefsels als gewrichten, gewrichtsbanden (ligamenten) en pezen. Door nieuw bloed door het weefsel te pompen wordt de noodzakelijke ‘brandstof’ voor de spiercontracties gegeven, evenals ‘brandstof’ voor herstel, het verwijderen van melkzuur en  het terugbrengen van het weefsel in de normale toestand  van voor de inspanning.
  • Door spieren te masseren, verleng je de spiervezels en maak je de spierbundels los. Je verbetert hiermee de intramusculaire circulatie en je vermindert de verklevingen tussen de spierbundels.
  • Overtraining en continue spanning veroorzaken microtrauma’s  in de spieren, pezen en ligamenten. Zo ontstaat littekenweefsel in dit zachte weefsel wat spanning veroorzaakt en de soepelheid vermindert. Verklevingen kunnen ontstaan door de kleine ontstekingen in het weefsel die op hun beurt de bewegingen kunnen beperken.
  • Langdurige overmatige inspanning maakt het zachte weefsels hard. De stof wisseling in de spierweefsels is niet meer optimaal en het weefsel gaat atrofiëren. Het elastische weefsel wordt vervangen door bindweefsel.
  • Bovenmatige spierspanning beperkt circulatie, waardoor de weefsels een tekort krijgen aan zuurstof, voedingsstoffen en mineralen. Sommige processen kunnen alleen in het weefsel plaatsvinden als er speciale stoffen aanwezig zijn. Afvalproducten hopen zich op in het weefsel, waardoor noodzakelijke stoffen het spierweefsel niet bereiken. De beperking van de circulatie heeft meestal pijn tot het gevolg. Massage verlicht deze pijn doordat endorfinen en andere neurotransmitters vrijkomen en door de doorstroming van de weefsels.
  • Spanning in het algemeen is afhankelijk van al onze zintuigen. Massage, essentiële oliën, visualisatie, licht, muziek, volledige ademhaling, goede voeding kan allemaal bijdragen tot een optimale balans in het lichaam.
  • Voordat u essentiële oliën in de massage gebruikt, is het aan te raden advies te zoeken bij o.a.: acute trauma’s, open wonden, spier- en peesrupturen, kneuzingen, verbrandingen, gebroken botten, reumatoïde artritis, periostitis, bursitis, trombose, tumoren en bloedingklachten. Sommige klachten zijn een volledige contra-indicatie terwijl anderen alleen maar het aangedane lichaamsdeel betreffen.
  • Wat is de juiste tijd voor massage? Iedereen reageert anders op essentiële olie en massage. Iedereen moet voor zichzelf uitzoeken wanneer massage optimaal is. Echter 24 tot 48 uur voor de inspanning is een uitstekende voorbereiding voor lichaam en geest. Regelmatige – wekelijkse – aromatische massages tijdens een intense periode van fysieke inspanningen is een zeer goede keuze. Een doelgerichte deelmassage vlak voor de inspanning is een krachtige voorbereiding. De meest effectieve techniek voor herstel na de inspanning is een aromatische massage.Het liefst zo snel mogelijk na de inspanning.

Bij een blessure:

  • Het eerste is rust geven aan het gekwetste lichaamsdeel – beweging kan meer beschadigingen opleveren.
  • IJs of coldpacks – locaal toegepast op de plaats van de kwetsuur of spierkramp is een effectieve methode tegen de pijn door de zenuwuiteinden te koelen. Het vertraagt de circulatie, vermindert de bloeding, vermindert de zwelling en vertraagt het ontstekingsproces. Koude sprays zijn handig. Franse of Chinese pepermunt, eucalyptus smithii en eucalyptus globulus, kruidnagel  nagel, lavendel en lavandin kunnen hierbij behulpzaam zijn.
  • Kompressen kunnen toegepast worden om zwelling en bloeding te stoppen.
  • Leg het aangedane lichaamsdeel wat hoger. Op deze manier kan zwelling en meer pijn voorkomen worden.

 

Tekst:

Drs. Rijpkema, aromatherapeut en medisch antropoloog.
Met dank aan Chi International bv

Reacties (2)

hoe kan ik de chi eucalyptus olie toepassen voor in de sauna, moet ik het door het oplepel water heen doen en in wat voor verhouding, kan hier namelijk niks over vinden van dit produkt.

    Beste Auke,

    Hartelijk dank voor uw bericht en interesse in stichting Aromatherapie!

    Uiteraard kunt u een essentiële olie zoals de Chi Eucalyptus olie in de emmer met water druppelen (gemiddeld 10 druppels). U zult zien dat de olie op het water blijft drijven. Door even stevig te roeren met de houten lepel en daarna direct wat water op de stenen te gieten, zal de geurervaring maximaal zijn. U kunt het aantal druppels olie variëren naar gelang u 10 druppels als te sterk of te zwak ervaart. Als u met kinderen geniet van de sauna, moet u zeker niet meer dan 10 druppels gebruiken. Het is niet aan te raden de pure olie zo uit het flesje op de hete stenen te druppelen. De olie kan gaan spetteren en kan op de huid terechtkomen.

    Met hartelijke groet,

    Sanne Coenen
    Stichting Aromatherapie

Plaats een reactie

Reactie (Verplicht veld)

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Naam (Verplicht veld)
Email (Verplicht veld)

*