Echte lavendel

Echte lavendel

Ik denk dat de essentiële olie van de echte lavendel (Lavandula officinalis/angustifolia/vera) de meest bekende olie is in de aromatherapie. En niet alleen in de aromatherapie, maar ook in de huidverzorging zie je veel producten waar lavendelolie aan is toegevoegd. Zou er een goede reden zijn waardoor de lavendel zo in de spotlight is blijven staan? Zou het te maken kunnen hebben met het bekende en vertrouwde luchtje van vroeger? Of zou de brede werking van de lavendel de reden kunnen zijn van de vele toepassingen van de olie? Ongetwijfeld is het een combinatie van deze factoren. Geur, ons geurgeheugen en ongekende variatie in werking en toepassing zijn absoluut gecombineerd in de olie van de echte lavendel. Het is niet voor niets de meest veelzijdige essentiële olie.

Herinnering en geurgeheugen

Velen van ons hebben een herinnering aan lavendel. Onze grootmoeders gebruikten regelmatig lavendelzakjes tussen het linnengoed en er werden vaak ook takjes gedroogde lavendel in kasten werden gelegd. De geur was prettig maar het was vooral tegen de motten.

Er rook altijd wel iets naar lavendel bij opa en oma thuis.  Omdat het meestal plezierig was bij onze grootouders, is de geur van lavendel verbonden met deze plezierige herinneringen. Wie kent ook niet de bekende eau-de-colognes (4711/Boldoot/Tosca) waarin lavendel olie altijd een belangrijk bestanddeel  is geweest? Werd daar niet ruimhartig mee gesprenkeld op een zakdoek door onze grootouders? Ook dat is voor velen heel herkenbaar. Misschien dat  sommige mensen de geur van lavendel daarom verbinden met iets ‘ouderwets’ en ‘keurigs’.

Therapeutische veelzijdigheid

Naast de herinnering aan de geur, is de veelzijdigheid van lavendelolie een tweede belangrijke reden dat de olie zo populair is. Zonder twijfel is te stellen dat echte lavendel olie bij veel klachten en problemen met positief resultaat ingezet kan worden. Bij wonden, huidklachten, psychische problemen en slapeloosheid zal lavendel olie verzachten, kalmeren en genezen. Lavendel is ook één van de weinige oliën met nauwelijks bijwerkingen.

Ontstaan van de moderne aromatherapie

De olie van de echte lavendel is verbonden met het ontstaan van de moderne aromatherapie. In 1930 verbrandde René-Maurice Gattefossé, een Franse chemicus en parfumeur, een hand bij een explosie in zijn laboratorium. De snelle genezing van de huid door middel van kompressen met pure lavendelolie – en dat zonder littekens! – was wonderbaarlijk snel.  Deze gebeurtenis was in feite de start van modern wetenschappelijk onderzoek naar essentiële oliën.

Wat is echte lavendelolie?

Als we spreken over lavendel, wordt over het algemeen de echte lavendel bedoeld: de Lavandula officinalis (Chaix). Echter, in de huidige aromatherapie wordt niet meer gesproken van L. officinalis, maar van Lavandula angustifolia (Miller) of Lavandula vera (de Candolle).

In het Nederlands zijn er verschillende namen in omloop. Naast echte lavendel wordt lavendel uit de Provençe ook wel kleinbladige lavendel genoemd (in tegenstelling tot spijk – de breedbladige lavendel), wilde berglavendel of Provençaalse lavendel. Allemaal namen die duiden op dezelfde plant.

 

De bloeiende toppen van de plant worden gedestilleerd. Dit destillatieproces vergt veel kennis en ervaring van de destillateur. Een snelle destillatie van 25 minuten geeft al 75 % van de totale oogst aan olie. Echter, om de meeste natuurlijke coumarine inhoud te destilleren neemt veel meer tijd. Een extra 50 tot 80 minuten is nodig om meer bestanddelen in de olie terug te vinden. Een probleem is dat de meeste extra destillatie tijd niet bijdraagt aan de geur, maar dus wel aan de therapeutische eigenschappen van de olie. Een probleem voor de destillateurs. Die kijken meestal alleen naar de opbrengst en niet naar het meest wenselijke resultaat.

Deze coumarine bestanddelen zijn de belangrijkste kalmerende stoffen in de echte lavendel en bereiken pas de olie na meer dan 80 tot 90 minuten destilleren. (Ter  vergelijking: 3 uur destillatietijd voor Pinus sylvestris en meer dan 100 uur voor sandelhout).

In de Provençe groeit de echte lavendel op een hoogte van  900 – 1800 meter. Hoe hoger de plant groeit, des te kleiner en de plant heeft dan ook minder bloemen. Soms komt men op 2000 meter hoogte nog kleine lavendelplantjes tegen. De wilde lavendel die op grote hoogte wordt geplukt, is erg gewild door aromatherapeuten. Deze alpenlavendel olie geldt als meest geneeskrachtig van alle lavendelsoorten, maar wordt helaas maar weinig aangeboden. Deze Alpenlavendel wordt ook wel ‘lavendel extra’ genoemd. Het zijn de sterk kalmerende eigenschappen die deze ‘alpenlavendel’ zo bijzonder maken.

Is alle echte lavendel olie wel echte lavendel olie?

Veel lavendel olie die als echte lavendel (Lavandula angustifolia) wordt verkocht is in feite lavandin. Lavandin (Lavandula x hybrida) is een lavendelsoort die ontstaan is uit kruisingen tussen de echte lavendel en de spijklavendel. Ook komt er veel olie uit het voormalige Oostblok. Deze olie is afkomstig van gekloonde lavendelsoorten. U zult goed op het etiket van uw gekochte flesje moeten kijken. Wat is de vermelde Latijnse benaming? Verder moet u kunnen vertrouwen op uw leverancier van essentiële oliën.

Basisstructuur van echte lavendelolie

Echte lavendel is de meest en breedst werkzame olie binnen de aromatherapie.

Voor de hoogste kwaliteit olie is enige kennis van de bestanddelen noodzakelijk. De hoogste kwaliteit lavendel olie bestaat uit een zogenaamde ‘ester’ inhoud van rond de 50 procent. Olie van deze kwaliteit is zeer bloemig van geur en gaat naar de beste parfumhuizen in de wereld. Lavendel olie met een gehalte van 40 % aan esters wordt toegevoegd aan eau-de-colognes en andere lavendelwaters. Olie met een nog lagere inhoud aan esters wordt verwerkt in zepen en andere schoonmaakmiddelen. Klimaat, bodemgesteldheid en hoogte waar de planten groeien, zijn van doorslaggevende betekenis op de chemische bestanddelen van de olie. Hoewel echte lavendel olie uit de Provençe meer dan 150 verschillende inhoudsstoffen kent, die allemaal hun invloed op de werking van de olie uitoefenen, zijn er maar 2 inhoudsstoffen die het overgrote deel van de olie domineren: een alcohol (linalol) en een ester (linalyl acetaat). Deze stoffen bepalen het zoete karakter van de lavendelgeur.

Het is interessant om waar te nemen dat bepaalde combinaties van inhoudsstoffen regelmatig voorkomen en dus blijkbaar in de plant in trek zijn (de biosynthese).  Oliën met eenzelfde combinaties van bestanddelen ruiken hetzelfde en bezitten ook dezelfde eigenschappen en werkingen. In lavendel, maar ook in andere planten komt deze alcohol/ester synergie veel voor. Deze is bijv. ook te vinden in tijm linalol. Deze combinatie van alcoholen en esters combineert de tonifiërende effecten (van de alcoholen) met de ontspannende effecten (van de esters).  Deze oliën zijn het meest nuttig voor ontspanning en stimulering in het alledaags gebruik.

Werkingsgebieden van de echte lavendel

Naast sterk huidverzorgende eigenschappen (antiseptisch, bacteriedodend, ontstekingsremmend, wondgenezend en huidherstellend)  bezit de olie van de echte lavendel ook een plaatselijke analgetische eigenschappen. Vooral omdat het weefsel ontspant en verkrampingen verzacht.

Misschien heeft echte lavendel wel haar grootste kracht bij de regulerende werking op het zenuwstelsel.  Wat maakt deze olie zo bijzonder bij stress klachten?

Lavendel brengt balans in uitersten of tegenstellingen. Stress op fysiek niveau heeft invloed op het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel. Het sympatisch systeem wordt te sterk geprikkeld door fysieke stress, het parasympatisch systeem word meer te sterk geprikkeld door emotionele stress. Beide soorten stress produceren symptomen als spasmes, verkrampingen, pijnen, nerveuze spanningen, irritaties en mentale problemen.

De olie van de echte lavendel dempt beide systemen. Het werkt als een soort van middenweg. Het haalt de angel uit beide uitersten; de olie is niet yin en niet yang. Het wordt daarom ook wel een ‘adaptogene’ olie genoemd. Normaliserend zou u het ook kunnen noemen. In de astrologie zou men zeggen dat echte lavendel behoort bij de planeet Mercurius. Een uitermate geschikte olie voor mensen die zoeken naar evenwicht.

Literatuur

Rijpkema, H. – Echte lavendel. De meest veelzijdige essentiële olie.

Uitgave SANGO Breda 2004

Plaats een reactie

Reactie (Verplicht veld)

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Naam (Verplicht veld)
Email (Verplicht veld)

*